Hoi allemaal,
Gezien de discussie die gaande is over Wao, lijkt het mij raadzaam hier wat
over te zeggen.
Peter:
Langdurige arbeidsongeschiktheid
Wie langdurig arbeidsongeschikt (langer dan een jaar) is, kan een beroep
doen op de volgende arbeidsongeschiktheidsregelingen:
WAO
Bent u werknemer dan kunt u na een zogeheten wachttijd van 52 weken in
aanmerking komen voor een uitkering op grond van de Wet op de
arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO).
Wajong
Behoort u tot de categorie vroeggehandicapten dan is er vanaf het 18e jaar
recht op een uitkering op grond van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening
jonggehandicapten (Wajong).
WAZ
Werkt u als zelfstandige dan is er bij langdurige arbeidsongeschiktheid
recht op een uitkering op grond van de Wet inkomensverzekering zelfstandigen
(WAZ).
Wet op de arbeidsongeschikheidsverzekering (WAO)
Werknemer
U bent voor de WAO verzekerd als u werknemer bent. Werknemer bent u als u in
dienstbetrekking werkt en jonger bent dan 65 jaar.
Verzekerd voor de WAO zijn verder onder meer ontvangers van een
WW-uitkering, onder bepaalde voorwaarden vertegenwoordigers, musici,
artiesten en thuiswerkers, stagiairs (ook al krijgen zij geen beloning),
zwangere werkneemsters. U valt niet onder de WAO als u als zelfstandige
werkt, of op minder dan drie dagen in dezelfde particuliere huishouding
werkt, of directeur-grootaandeelhouder bent.
WAO-uitkering
U heeft recht op een WAO-uitkering als u na een wachttijd van 52 weken
arbeidsongeschiktheid nog voor tenminste 15% arbeidsongeschikt bent. Voor
die wachttijd worden ziekteperioden bij elkaar opgeteld als ze elkaar binnen
vier weken opvolgen.
Zelf aanvragen
U moet de WAO-uitkering zelf aanvragen als u acht maanden arbeidsongeschikt
bent. U krijgt hierover bericht van de uitvoeringsinstelling (uvi). U moet
uw aanvraag na uiterlijk negen maanden arbeidsongeschiktheid hebben
ingediend. De uvi moet u in principe binnen 13 weken laten weten of u voor
WAO in aanmerking komt.
Hoe lang WAO?
U krijgt een WAO-uitkering zolang u arbeidsongeschikt bent. Maar u moet er
rekening mee houden dat een WAO-uitkering voor vijf jaar wordt toegekend.
Daarna gaat de uitvoeringsinstelling (uvi) opnieuw bekijken of u in de WAO
thuishoort en zo ja voor welk percentage. Overigens is het zo dat u één jaar
na de eerste toekenning al een beoordeling krijgt van de uvi of er geen
reden is uw uitkering te herzien.
Einde WAO-uitkering
De WAO-uitkering stopt als u de uitkering niet opnieuw aanvraagt, als u
minder dan 15% arbeidsongeschikt bent, bij overlijden en met ingang van de
maand waarin u 65 jaar wordt.
Arbeidsongeschiktheid volgens de WAO
Arbeidsongeschikt in de zin van de WAO is iets anders dan arbeidsongeschikt
in de zin van de Ziektewet. Volgens de WAO bent u arbeidsongeschikt als u
geheel of gedeeltelijk niet in staat bent tot werk in het algemeen. Voor de
Ziektewet bent u arbeidsongeschikt als u door ziekte of ongeval niet in
staat bent uw eigen werk te doen.
voorbeeld
Een loodgieter verliest bij een ongeval een arm. Als loodgieter is hij dan
arbeidsongeschikt. Maar hij zou nog wel heel goed - na een omscholing -
kunnen functioneren als controleur van drukmeters in de chemische industrie,
waarmee hij een vergelijkbaar loon verdient. Hij is dan niet
arbeidsongeschikt in de zin van de WAO.
Vaststellen arbeidsongeschiktheid
In welke mate u arbeidsongeschikt bent, bepaalt de uitvoeringsinstelling
(uvi) aan de hand van wat u met gangbare arbeid nog kunt verdienen, d.w.z.
algemeen geaccepteerd werk dat u, gezien uw medische beperkingen, nog kunt
doen. Met vroeger beroep en opleidingsniveau wordt geen rekening gehouden.
Als het verschil tussen het laatstverdiende loon en het loon dat u
theoretisch nog kunt verdienen tenminste 15% is, heeft u recht op een
WAO-uitkering.
Hoogte WAO-uitkering
De hoogte van de WAO-uitkering hangt af van de mate van
arbeidsongeschiktheid en het loon dat u verdiende. Ook de leeftijd waarop u
in de WAO komt, speelt een rol.
De WAO kent twee uitkeringen:
de loondervingsuitkering
de vervolguitkering
Loondervingsuitkering
De loondervingsuitkering is een percentage van het dagloon (per 1 januari
2000 maximaal f 319,09 per dag ofwel f 83.275,- per jaar). Voor de
berekening van het dagloon gaat de uitvoeringsinstelling (uvi) uit van het
loon dat u gemiddeld per dag verdiende in het jaar voordat u
arbeidsongeschikt werd. Alle 'vaste' onderdelen van het loon worden
meegeteld. Dus ook de vakantietoeslag, eindejaarsuitkering, 13e maand,
ploegentoeslag, enz. Spaarloon en pensioenpremie tellen niet mee. Verder
wordt rekening gehouden met eventuele loonsverhogingen die in het jaar
voordat u arbeidsongeschikt werd, plaatsvonden of daarna, tot uiterlijk de
eerste WAO-dag. De hoogte van de uitkering hangt verder af van de mate van
arbeidsongeschiktheid.
Een dagloon kan als volgt worden berekend:
maandloon x 12 + vakantietoeslag + vaste loonbestanddelen = dagloon
261 (werkdagen per jaar)
Overzicht arbeidsongeschiktheidspercentages
Bij een arbeidsongeschiktheid van bedraagt de WAO-uitkering:
15 tot 25% 14 % van het dagloon
25 tot 35% 21 % van het dagloon
35 tot 45% 28 % van het dagloon
45 tot 55% 35 % van het dagloon
55 tot 65% 42 % van het dagloon
65 tot 80% 50,75% van het dagloon
80 tot 100% 70 % van het dagloon
Duur loondervingsuitkering
De duur van de loondervingsuitkering hangt af van de leeftijd waarop u in de
WAO komt:
Leeftijd op het moment dat WAO wordt toegekend Duur loondervingsuitkering
t/m 32 jaar 0 jaar
33 t/m 37 jaar ½ jaar
38 t/m 42 jaar 1 jaar
43 t/m 47 jaar 1½ jaar
48 t/m 52 jaar 2 jaar
53 t/m 57 jaar 3 jaar
58 jaar 6 jaar
59 jaar en ouder tot 65 jaar
Na afloop van de loondervingsuitkering krijgt u, als u nog steeds
arbeidsongeschikt bent, een vervolguitkering. Bent u jonger dan 33 jaar als
u in de WAO komt, dan gaat u al meteen de vervolguitkering ontvangen.
Vervolguitkering
Hoogte vervolguitkering
De vervolguitkering is een percentage van het vervolgdagloon (tot een
bepaald maximum).
Het vervolgdagloon berekent u als volgt: voor elk jaar dat u op het moment
dat de WAO-uitkering ingaat ouder bent dan 15 jaar, telt u 2% van het
verschil tussen uw vroegere loon en het minimumloon op bij het minimumloon.
Duur vervolguitkering
De vervolguitkering kan - mits steeds opnieuw aangevraagd - doorlopen tot uw
65e jaar.
voorbeeld
Rekenvoorbeeld WAO-uitkering:
Leeftijd bij aanvang WAO-uitkering 41 jaar
Arbeidsongeschiktheid 65-80%
Dagloon f 240,-
Minimumloon per dag (fictief): f 100,-
Volgens de tabel krijgt de betrokkene eerst een jaar loondervingsuitkering
(per dag 50,75% van f 240,- = f 121,80). Daarna krijgt hij een
vervolguitkering die als volgt wordt berekend:
stap 1: 41 jaar - 15 jaar = 26 jaar
stap 2: 26 x 2 = 52 (%)
stap 3: 52% van (f 240,- - f 100,- = f 140,-) = f 72,80
stap 4: vervolgdagloon = minimumloon (f 100,-) plus aanvulling (f 72,80) = f
172,80
De vervolguitkering is 50,70% van f 172,80 = f 87,70 per dag.
Het verschil tussen de loondervingsuitkering en de vervolguitkering is het
zogenoemde WAO-gat, in dit geval f 121,80 - f 87,70 = f 34,10 per dag.
WAO-gat
Doordat de WAO sinds 1994 anders wordt berekend, is de WAO-uitkering lager
naarmate men jonger in de WAO komt. Hoe hoger het salaris was, hoe hoger de
inkomensachteruitgang. Het verschil tussen de loondervingsuitkering en de
vervolguitkering noemt men het WAO-gat.
Verzekeren WAO-gat
Het WAO-gat is groter naarmate het vroeger verdiende loon hoger is en de
leeftijd van de uitkeringsgerechtigde lager.
Voor veel werknemers is het WAO-gat gerepareerd. Dat kan op allerlei
manieren, bijvoorbeeld via het pensioenfonds of collectief via een
particuliere verzekeraar. Door deze reparatie hebben werknemers toch veelal
recht op 70% van het laatstverdiende loon als zij arbeidsongeschikt worden.
De werkgever draagt in de meeste gevallen bij in de kosten van de reparatie.
Herziening WAO-uitkering
Als u een WAO-uitkering krijgt toegekend dan moet u er niet van uitgaan dat
u altijd in dezelfde arbeidsongeschiktheidsklasse blijft ingedeeld.
Wordt u minder arbeidsongeschikt dan wordt uw uitkering herzien en wordt uw
uitkering aangepast. Dit heet afschatten.
Uw WAO-uitkering kan ook worden verhoogd, namelijk als uw
arbeidsongeschiktheid toeneemt. Bijvoorbeeld als een oude kwaal erger wordt.
voorbeeld
Loes B. heeft sinds 1990 reuma en is sinds 1995 gedeeltelijk
arbeidsongschikt. Zij valt in de arbeidsongeschiktheidsklasse 35-45% met een
WAO-uitkering van 28%. Maar de ziekte verergert en vanaf 1 oktober 1998 is
zij volledig arbeidsongeschikt. Met ingang van 29 oktober krijgt zij een
WAO-uitkering van 70% (arbeidsongeschiktheidsklasse 80-100%).
Toeslag
Bedraagt uw WAO-uitkering samen met eventuele andere inkomsten van u of uw
partner minder dan het voor u geldende sociaal minimum, dan kunt u in
aanmerking komen voor een toeslag op grond van de Toeslagenwet. De toeslag
moet u zelf bij de uitvoeringsinstelling aanvragen.
Uitbetaling uitkering
De WAO-uitkering wordt maandelijks uitbetaald. Gebruikelijk is dat de
uitvoeringsinstelling de uitkering rechtstreeks uitbetaalt, maar soms ook
via uw werkgever. Er wordt op de uitkering 8% vakantiegeld in mindering
gebracht. Dat wordt gereserveerd en in de maand mei uitbetaald.
Gedeeltelijke afkeuring
Wordt u gedeeltelijk afgeschat of arbeidsongeschikt en heeft u verder geen
werk dan heeft u meestal naast een WAO-uitkering een WW-uitkering. Blijft u
werkloos dan kunt u eventueel in aanmerking komen voor IOAW-uitkering, ofwel
de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
werkloze werknemers. Voorwaarde is dan wel dat het inkomen van u en uw
eventuele partner onder het zogeheten sociaal minimum ligt. U krijgt dan
naast een gedeeltelijke WAO-uitkering een aanvullende IOAW-uitkering. U moet
deze aanvullende uitkering aanvragen bij de sociale dienst. Zie voor meer
informatie onder 'IOAW'.
Peter Bosman
pbosman@...
ICQ: no. 85676184